KENNISMAKING

Introductie

Hans Houweling, Hugo van Waarde en René de Vries zijn, elk voor zich, en gezamenlijk al vele jaren betrokken bij de zorgverlening aan ouderen en in het bijzonder aan mensen met dementie. Gedreven door hun onvrede met de in de zeventiger jaren van de vorige eeuw vigerende zorg voor mensen met dementie gingen zij, veelal intuïtief en gevoelsmatig gestuurd, op zoek naar alternatieven. Hans Houweling ontwikkelde een eigen visie op zorg onder de naam "Warme Zorg"

 

Deze visie is gebaseerd op de gehechtheidstheorie (attachment) van de Engelse psychiater John Bowlby (1907-1990). In het kort komt deze theorie er op neer dat elk levend wezen (mens en dier) in situaties van levensbedreiging nabijheid en geborgenheid zoekt bij een zogenaamde gehechtheidsfiguur; veelal de moeder. In Nederland beschreef de psycholoog Bère Miesen dat veel gedrag van mensen met dementie beschouwd kan worden als gereactiveerd gehechtheidsgedrag. Warme Zorg trekt uit deze wetenschap conclusies voor de zorgverlening: het bieden van een herkenbare en huiselijke omgeving waarin de betrokkene zich geborgen en veilig weet. 

Dit stelt enerzijds eisen aan de zorgverlener die als gehechtheidsfiguur moet kunnen en durven fungeren door een emotionele band aan te gaan met de cliënt.

 

Anderzijds stelt het eisen aan de materiële en non-materiële omgeving namelijk een huiselijke omgeving, een heldere architectuur, een beperkte groep bewoners (meestal 6) en herkenbare dagelijkse activiteiten die vertrouwde (non-cognitieve) prikkels genereren zoals geuren, geluiden, sfeer en rituelen. Vanuit deze visie groeiden geleidelijk de plannen voor een speciaal voor mensen met dementie gebouwd hofje; een besloten, veilige omgeving met een zestal woningen, elk ten behoeve van zes ouderen met dementie. Hans Houweling, Hugo van Waarde en René de Vries waren destijds alle drie betrokken bij de ontwikkeling, vormgeving en realisering van het Anton Pieckhofje in Haarlem; de eerste specifiek voor mensen met dementie ontwikkelde woonvoorziening als alternatief voor het verpleeghuis. Het Anton Pieck-hofje werd operationeel in 1989.

 

Aanvankelijk schoorvoetend werd elders in het land het initiatief door een enkele zorgorganisatie gevolgd. Maar sinds een aantal jaren lijkt "het hek van de dam" en vindt er een sterke groei plaats van wat nu "kleinschalige zorg" heet. Helaas zijn niet al die projecten even doordacht van opzet. Kleinschaligheid wordt op vele manieren ingevuld; van verbouwde grootschalige afdelingen in een zorginstelling tot gekoppelde nieuwbouw op het terrein van een verpleeghuis. Veel aandacht wordt besteed aan efficiëntie op gebied van bouw, personele inzet en facilitaire ondersteuning. Jammergenoeg ontbreekt er vaak een duidelijke onderliggende visie op de gewenste zorgverlening voor mensen met dementie. Zo zijn er organisaties die menen dat kleinschalige zorg alleen zinvol is voor mensen met een beginnend dementieproces. Nogal eens  worden er concessies gedaan aan de kwaliteit van medewerkers. De grootte van de groep is regelmatig een punt van discussie vaak onder het argument dat de zorg aan kleine groepjes van zes bewoners onbetaalbaar is. Er zijn particuliere initiatieven die dergelijke vormen van zorg aanbieden aan zogenaamd beter gesitueerden die zelf een forse financiële bijdrage leveren.

 

Houweling, van Waarde & de Vries maken zich zorgen over dergelijke ontwikkelingen, en hebben het initiatief genomen tot exploitatie van een kleinschalig woonproject  op een voormalige boerderij voor mensen met dementie met een aantal doelen: 

  • Aantonen dat de visie die destijds de grondslag vormde voor de ontwikkeling van een hofje nog steeds een belangrijke basis is voor zorgverlening aan mensen met dementie;
  • Het onder de naam WarmThuis® verder ontwikkelen van een zorgvisie voor mensen met dementie tot een geïntegreerd model van wonen en welzijn voor mensen met dementie;
  • Het trainen, begeleiden en coachen van een eigen team van medewerkers;
  • Het beschikbaar stellen van kwalitatief hoogwaardige huisvesting met specifieke zorg aan mensen met dementie, ongeacht hun financiële draagkracht en ongeacht hun zorgzwaarte;
  • Het helpen realiseren van goede kwaliteit van zorg bij organisaties die kleinschalige zorg (willen gaan) bieden, door het ontwikkelen van een expertisenetwerk met een aanbod van adviezen, cursussen, trainingen, workshops en supervisie;
  • Het leveren van een bijdrage aan maatschappelijke integratie en participatie van (mensen met) dementie, middels het organiseren van open dagen voor belangstellenden, het organiseren van informatiebijeenkomsten en workshops, het openstellen van het activiteitencentrum op de locaties voor geïnteresseerde voorbijgangers;
  • Het ontwikkelen van een informatiepunt voor een ieder die vragen heeft over dementie;
  • Het stimuleren en aanbieden van een breed aanbod van activiteiten voor en door vrijwilligers zoals agrarische werkzaamheden, huishoudelijke ondersteuning, het functioneren als buddy en creatieve activiteiten.
De keus om een boerderij als locatie te kiezen is niet toevallig:
  • Een boerderij biedt voor bewoners een grote mate van veilige bewegingsvrijheid op en rondom het erf en de tuinen;
  • Een boerderij biedt een rijk scala aan activiteiten waarmee een dag op een zinvolle manier kan worden gevuld;
  • Een boerderij biedt een grote variatie aan vertrouwdeen geruststellende geluiden, geuren en sfeer;
  • Een boerderij kent een natuurlijk ritme van dag en nacht, weekdagen en weekend, de veranderingen van weer en seizoenen zijn duidelijk herkenbaar.

 

WarmThuis heeft de ambitie om met dit project een kwalitatief hoogwaardig en toonaangevend model voor wonen, welzijn en zorg te ontwikkelen voor mensen met dementie.